اخلاق در زمانه بی اخلاقی
اصحاب نظر معتقدند حکمت نظری سیاست ، کسب و حفظ قدرت به واسطه استفاده از مولفه هایی جون سازماندهی ، ثروت و پول را تبیین می کند و حکمت عملی سیاست ، رمز گشایی از شیوه و آیین سیاستمداران بزرگ برای گشودن مسیر کشورها و جوامع است. در این بین جایگاه اخلاق و روابط انسانی شاید رد پایی بسیار کم رنگ داشته باشد که در متون تجربی علم سیاست ، جایگاه آن نه معطوف به ارزش و اهمیت اخلاق ، بلکه به واسطه ارتباط اخلاق با امکانات سیاست ورزی مورد بحث واقع می شود. بنابراین هرگاه سیاستمداران بنا به ضرورت مجبور به انتخاب میان رفتار اخلاقی و زیر پا گذاشتن اصول بنیادین و فضایل اخلاقی شوند ، از آن رو که ارزش برتر برای یک سیاستمدار حفظ قدرت است ، بروز هنجار شکنی اخلاقی از سوی سیاستمداران توجیه پذیر نیز خواهد بود. این مساله در جوامعی که رویکرد نتیجه گرایی به اخلاق برجسته تر و عمومی تر باشد ، به مراتب آسان تر توجیه پذیر خواهد بود و نخبگان سیاسی نیز به تدریج می پذیرند که باید در عرصه کنشگری خود ، قید موازین اخلاقی را بزنند.
از حدود یک دهه قبل که پژوهشگران اجتماعی با بررسی های آماری از سست شدن مبنای اخلاق در زندگی اجتماعی سخن گفتند و سست شدن بنای رفیع اخلاق را در بروز بحران ها و آسیب های اجتماعی موثر ارزیابی کردند ، برای شیفتگان قدرت دیگر محلی از اعراب نیست که بخواهند در عین تلاش برای به زیر کشیدن حریفان و مدعیان دیگر از تخریب و جنگ روانی علیه آنها خودداری کنند .
مثال های بارز این مساله را هر روز می توان در بین صدها عنوان خبری در سایت ها و نشریات مکتوب دید که چگونه برخی محافل و محفل نشینان شخصیت های شناخته شده را مورد هتک حرمت قرار میدهند. اگر کمی قبل تر ، لازم بود یک خبرنگار از فنون ویژه ای کمک بگیرد تا در گفتگو با یک نخبه سیاسی او را به موضع تهاجم و خشونت لفظی علیه شخص یا جریانی بکشاند ، امروز دیگر سیاسیون ما برای حمله و شمشیر از رو بستن علیه شریف ترین افراد جامعه ، حتی درنگ کوتاهی هم نمی کنند و در اولین فرصت ابراز موضع خود ، فحاشی و لجن مال کردن شخصیت های مورد وثوق مردم را جائز و بلکه واجب می پندارند .در این آشفته بازار سیاسی که تسامحا می توان آنرا " جنگ قدرت " نامید ، برخی واکنش ها و سخنان هستند که اهل خرد را به تامل وا می دارند و روزنه ای از امید را برای مردم باز می کنند و به حق ، سخنانی که سید حسن خمینی پس از ماهها توهین و هتاکی در باب یکی از حرمت شکنان بیان کرد از این دسته بود.
ماجرا از این قرار است که در یکی از کلاسهای درس پس از بیان برخی نظرات از سوی شاگردان در نقد یکی از کسانی که سالهاست با ادبیات پرخاشجویانه به حجت الاسلام سید حسن خمینی و بسیاری استوانه های انقلاب حمله ور می شود، نواده عارف پیر چهره در هم میکشد و با جدیّت اعلام میکند: اینکه امروز کسی به ما انتقاد داشته باشد یا از ما خوشش نمی آید، نباید موجب بشود ما گذشته ایشان و ارزشهای گذشته شان را فراموش کنیم یا نادیده بگیریم . ایشان قبل از انقلاب زمانی که بردن نام امام خمینی چوب خوردن داشت از زمره مبارزان بودند و سابقه بسیار روشنی در آن زمان دارند و این یک ارزش است که نباید نادیده گرفته شود .
در این بین یکی از شاگردان با اشاره به سوء استفاده برخی محافل از فرمایشات رهبر کبیر انقلاب برای تخریب و حرمت شکنی ، از سکه افتادن اخلاق در رفتار سیاسی را یادآور می شود و پاسخ تامل برانگیز نوه امام را می شنود که " ما که قرار نیست همان کار را بکنیم ! به هر حال نباید چنین ارزشهایی را نادیده گرفت باید حواسمان باشد " .
این سخن نوه رهبر کبیر انقلاب در شرایطی بیان شد که وی می داند نجابت و سکوت در مقابل حرمت شکنان ، نمی تواند وجدان افراد یاد شده را تحت تاثیر قرار دهد و حتی ممکن است برخی محافل رسانه ای را برای انعکاس وسیع تر حملات به بیت امام راحل ترغیب کند؛ اما با این همه سیدحسن خمینی حاضر نمی شود به قاعده ماکیاولیسم در امر قدرت به اخلاق پشت کند و لذا در موضع گیری و واکنش به بد اخلاقی ها ، ترویج فضایل اخلاقی را سرلوحه کار خود قرار می دهد تا ثابت کند که حتی در دوره از سکه افتادن اخلاق هم می توان اخلاق گرا بود که او به حکم تبار خود از عارف پیر جماران ، می تواند افقی را برای ترویج دوباره اخلاق گرایی در حکمت عملی سیاست ترسیم کند و این از منظر فلسفه اخلاق معنایی جز این ندارد که او به سان یک قهرمان بر ترس های خودآگاه و ناخودآگاه خویش غلبه کرده است.
اگر پیش از این بد اخلاقی ها و قدرت طلبی های رایج میان سیاسیون ،اهل بصیرت را آزرده خاطر می ساخت تا بگویند « ز این همرهان سست عناصر دلم گرفت ، شیر خدا و رستم دستانم آرزوست » و غلبه بر این فضا را نیازمند اراده قهرمانی از جنس رستم دستان بدانند ، به حق حرکت نواده عارف پیر جماران نشان داد که برای ترویج اخلاق سیاسی و سیاست اخلاقی همتی قهرمان گونه دارد. باید امید داشت تا این حرکت اصیل تولیت بیت امام ، با همراهی سیاسیون مردم گرای این مرز و بوم مسیر جدیدی را برای تحکیم اخلاق بگشاید.
برچسبها: اخلاق گرایی در سیاست, سید حسن خمینی
